Nakłady na opiekę zdrowotną, rozumiane jako świadczenia zdrowotne i profilaktyka, w krajach UE w 2023 roku szacowane były na 10% PKB w porównaniu z 8,9% w 2022 roku.
Średnie wydatki na ochronę zdrowia na mieszkańca wg parytetu siły nabywczej w krajach UE osiągnęły w 2023 roku 3 832 euro. Z tej kwoty 80% pochodziło ze źródeł publicznych, a 20% stanowiły wydatki prywatne. Najwięcej wydatków na opiekę zdrowotną poniosła Norwegia, najmniej Rumunia.
Wydatki na opiekę zdrowotną na mieszkańca w Polsce są na poziomie 2 266 euro, odpowiada to 7,2% PKB i pomimo wzrostu pozostają poniżej średniej w Unii Europejskiej, wynoszącej 10 %. W porównaniu z krajami należącymi do Unii Europejskiej nakłady na zdrowie są w Polsce jednymi z najniższych i przewyższają jedynie wydatki na mieszkańca Grecji, Estonii, Słowacji, Bułgarii, Chorwacji, Łotwy, Węgier i Rumunii.
Udział finansowania publicznego w ochronie zdrowia w Polsce stale wzrasta i w 2023 roku wyniósł 77,8%, prywatne wydatki gospodarstw domowych stanowiły 15,7%, dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne stanowiło 6,5% całkowitych wydatków na opiekę zdrowotną.
W 2023 roku 37,2% bieżących wydatków na opiekę zdrowotną przeznaczono na usługi szpitalne, wobec średniej dla UE 27,7%. Usługi ambulatoryjne stanowiły 30,5%, co również było wynikiem wyższym od średniej UE 27,6%. Wydatki na produkty farmaceutyczne wyniosły 17,3%, co jest wynikiem zbliżonym do średniej UE wynoszącej 18,4%. 7,8 % wydatków, mniej niż połowa średniej UE 18,1%, przeznaczona była na opiekę długoterminową, co potwierdza ograniczoną dostępność formalnych usług w tym zakresie. Niskie pozostały również wydatki na profilaktykę, które w 2023 roku wyniosły 1,7% w porównaniu ze średnią UE wynoszącą 4%.
Według raportu OECD w 2023 roku wskaźnik liczby praktykujących lekarzy na 1 000 obywateli w Polsce wynosił 3,9 przy średniej 4,3 dla całej UE oraz wskaźnik liczby pielęgniarek wynoszący 5,9 na 1 000 mieszkańców w porównaniu ze średnią 8,5 na 1 000 w całej Unii Europejskiej.
Utrzymują się niedobory pracowników ochrony zdrowia określonych specjalizacji oraz w regionach: mniejszych powiatach wokół dużych miast oraz obszarach wiejskich. Polska ma jeden z najniższych wskaźników liczby lekarzy ogólnych/rodzinnych – 6,7% w 2023 roku w stosunku do całkowitej liczby lekarzy w UE – 19,9%, co wskazuje na niepełne wdrożenie modelu podstawowej opieki zdrowotnej opartej na medycynie rodzinnej oraz zastępowanie usług POZ świadczeniami internistów i pediatrów. Dodatkowo 20% lekarzy jest w wieku 55-64 lat, 30% pielęgniarek jest w wieku 50-59 lat, co budzi obawy o długoterminową dostępność usług zdrowotnych.
Liczba łóżek szpitalnych w Polsce w 2023 roku wynosiła 6,3 na 1 000 mieszkańców i było to więcej niż średnia UE wynosząca 5,1. Inicjatywy w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności mają na celu zrównoważenie ogólnej zdolności szpitali i przekształcenie części nadwyżkowych łóżek intensywnej opieki medycznej, m.in. w łóżka przeznaczone do długoterminowej opieki.
Uwaga: Średnia UE jest średnią ważoną (obliczoną przez OECD)
Źródła: OECD Data Explorer (DF_SHA); Eurostat (demo_gind); dane odnoszą się do 2023 roku
Śmiertelność z przyczyn uleczalnych w Polsce w 2022 roku utrzymywała się powyżej średniej UE: wskaźnik ten wynosił 140 na 100 000 mieszkańców, wobec średniej UE 90.Głównymi przyczynami śmierci były: chorobaniedokrwienna serca (20%), zapalenie płuc (14%),rak jelita grubego (13%), udar mózgu (11%) i rak piersi(8%). Wysokie wskaźniki śmiertelności wynikają z opóźnionej diagnostyki, ograniczonego dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej i badań diagnostycznych oraz niedoborów personelu medycznego. Reformy przewidziane w KPO mają na celu poprawę dostępu do opieki onkologicznej i kardiologicznej oraz ujednolicenie opieki w ramach podstawowej opieki zdrowotnej.
W 2023 roku zachowany został niekorzystny trend w zakresie przyjmowania szczepień, co prawda odsetek zaszczepionych niemowląt przeciwko odrze osiągnął 91,8%, wobec 85,6% w 2021, nadal pozostał poniżej średniej UE wynoszącej 92,6% i progu populacyjnego eliminacji odry – 95%. Bezpłatna szczepionka przeciwko HPV w 2024 roku została rozszerzona na chłopców i dziewczęta w wieku 9-14 lat, w 2023 roku zaszczepionych zostało tylko 13% dzieci w tej grupie wiekowej.
Odpowiednie działania polityczne są niezbędne do promowania zdrowego trybu życia poprzez priorytetowe traktowanie profilaktyki chorób, w tym poprzez szczepienia, wspieranie zdrowia psychicznego w każdym wieku i umożliwienie zarządzania własnym zdrowiem. Koszty niepodejmowania działań – zarówno pod względem zmniejszenia liczby lat życia w zdrowiu, jak i obciążenia ekonomicznego – są zbyt wysokie. Modele projekcji wskazują, że skoordynowany scenariusz „zdrowego starzenia się” mógłby spowolnić wzrost wydatków na opiekę zdrowotną wyrażonych jako odsetek PKB w nadchodzących dziesięcioleciach i przyczynić się do ograniczenia kosztów opieki długoterminowej, przy jednoczesnym zmniejszeniu zapotrzebowania na pracowników służby zdrowia i opieki długoterminowej3.
Rynek opieki zdrowotnej w Polsce
Estymowane wydatki na ochronę zdrowia w Polsce wyniosły w 2024 roku ponad 300 mld zł, z czego jedna trzecia przypada na prywatne usługi zdrowotne, a pozostała część finansowana jest z NFZ, w szczególności w segmentach opieki szpitalnej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).
Według firmy PMR Market Experts zajmującej się badaniami i analizami rynkowymi w Europie Środkowo-Wschodniej estymowana wartość rynku prywatnej opieki zdrowotnej w 2024 zbliżyła się do 90 mld zł, rosnąc dwucyfrowo, z czego produkty FFS stanowiły największą część spośród usług medycznych, blisko jedną trzecią.
Od połowy 2023 roku Narodowy Fundusz Zdrowia podwyższył wyceny świadczeń w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS). Ma to pozytywny efekt dla placówek oferujących usługi medyczne w ramach finansowania publicznego. Według PMR Market Experts, inflacja medyczna cały czas jest ważnym czynnikiem wpływającym na wartość rynku prywatnej opieki medycznej. Widoczny od 2022 roku trend w zakresie wzrostu cen utrzyma się również w kolejnych latach, a powyższe aspekty będą szczególnie istotne dla cen usług ambulatoryjnych oraz lekarskich. Rynek usług medycznych (fee for service, abonamenty, ubezpieczenia) jest wrażliwy na wyraźne wzrosty cen energii elektrycznej oraz materiałów i surowców, które podnoszą koszty operacyjne.
Dynamika wzrostu wynagrodzeń w prywatnej opiece zdrowotnej w 2024 roku wyniosła 9,4 r/r, co wynikało głównie z roszczeń płacowych pracowników białego personelu w tym lekarzy pielęgniarek, rehabilitantów, fizjoterapeutów, higienistek i pomocy stomatologicznej (co było bliskie prognozie na ten rok – 9,3%).
Z roku na rok rośnie liczba posiadaczy dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych. Zdecydowana większość osób posiadających te produkty to posiadacze polis grupowych, choć od wybuchu pandemii obserwowany jest wzrost zainteresowania polisami indywidualnymi. Na koniec 2024 roku liczba osób w Polsce posiadających prywatne ubezpieczenie zdrowotne wyniosła około 5,39 mln i była wyższa o 12% r/r. W tym okresie Polacy przeznaczyli na prywatne polisy niemal 2,309 mld zł, tj. o blisko 35,3% więcej r/r. Stanowiło to jednak zaledwie 2,7% całego polskiego rynku ubezpieczeń oraz 22% rynku subskrypcji prywatnej opieki zdrowotnej wartego łącznie 10,5 mld zł.
Eksperci PMR Market Experts prognozują, że całkowita wartość rynku prywatnej opieki zdrowotnej w 2025 roku wzrośnie z dynamiką wysoką jednocyfrową. Polska wciąż należy do krajów Unii Europejskiej o relatywnie niskim poziomie wydatków na ochronę zdrowia, zarówno w przeliczeniu na mieszkańca, jak i w relacji do PKB. Mimo to segment prywatnych świadczeń medycznych rozwija się systematycznie. Według analiz PMR Market Experts, jego wartość – z wyłączeniem leków i wyrobów paramedycznych – będzie rosła w tempie średnio 7,6% rocznie aż do 2030 roku.
Spodziewane są również:
- dalszy intensywny rozwój telemedycyny i możliwości obsługowych w kanałach zdalnych;
- rosnąca liczba osób w wieku poprodukcyjnymi większe zapotrzebowanie na opiekę nad osobami starszymi;
- wzrost świadomości społecznej z zakresu profilaktyki i okresowych badań;
- utrzymująca się na wysokim poziomie inflacja medyczna, w szczególności presja płacowa po stronie personelu medycznego;
- wzrost zainteresowania aplikacjami, platformami oraz rozwiązaniami cyfrowymi do profilaktyki, monitoringu zdrowia i terapii.
PZU Zdrowie (Filar Zdrowie w Grupie PZU) jest liderem rynku ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce i pozostaje w czołówce największych firm na całym rynku prywatnej opieki zdrowotnej, gdzie głównymi konkurentami są Grupa LUX MED i Medicover. Pod względem wartości przychodów Filaru Zdrowie, Grupa PZU zajmuje trzecie miejsce wśród ogólnopolskich operatorów medycznych z przychodami na poziomie 1,9 mld zł w 2024 roku, co oznacza wzrost o 18,1% r/r.
3. Raport OECD „Health at a Glance 2024 r.” Health at a Glance: Europe2024 – European Commission
4. Kategoria „wydatki na leki i nie-leki” obejmuje: (1) wydatki pacjentów na leki (refundowane, nierefundowane Rx i OTC),suplementy diety i inne produkty w aptekach oraz (2) wydatki pacjentów na leki OTC i suplementy diety poza aptekami (w sklepach ogólnodostępnych, w tym w sklepach spożywczych, stacjach benzynowych, drogeriach, zielarniach, sklepach zielarsko-medycznych, specjalistycznych sklepach z suplementami, sklepach sportowych i innych), w tym sprzedaż internetową w e-sklepach (w tym e-aptekach) i na platformach sprzedażowych
